Có những bài thơ đọc xong, ta nhớ từng câu chữ.

Nhưng cũng có những bài thơ, khép trang lại rồi, điều còn ở lại không phải câu thơ nào cụ thể, mà là một khoảng lặng.

“Thanh minh” của Yên Vũ Lệ Thiên thuộc về kiểu bài thơ ấy.

Chỉ mười hai câu thơ ngắn, không kể một câu chuyện, không dựng một khung cảnh rõ nét, vậy mà lại gợi ra cả một miền tâm trạng. Đó là cảm giác đứng trước ngưỡng cửa của một mùa Thanh minh, khi đất trời vừa đủ trong trẻo để con người nhìn lại chính mình. Có lẽ, càng trưởng thành, người ta càng hiểu rằng Thanh minh không chỉ là một tiết khí của đất trời, mà còn là một tiết khí của lòng người.

Bài thơ mở ra bằng một hình ảnh rất nhỏ.

Nước mắt lăn trên má
Ướm hỏi sắp thanh minh?

Một giọt nước mắt.

Không tiếng nấc. Không bi lụy. Chỉ lặng lẽ lăn xuống như thể nó đã chờ rất lâu mới tìm được lúc để rơi.

Điều khiến tôi xúc động không phải giọt nước mắt ấy, mà là chữ “ướm hỏi”.

Không phải hỏi dồn dập. Không phải chất vấn. Chỉ là một lời hỏi rất khẽ, như sợ chính mình cũng không đủ can đảm để nghe câu trả lời.

Có phải sắp Thanh minh rồi không?

Hay là… đã đến lúc phải thanh minh với chính trái tim mình?

Đến khổ thơ tiếp theo, hình ảnh cành liễu xuất hiện.

Liễu xanh cài trên tóc
Tiếc nuối hỏi lòng mình!

Trong văn hóa phương Đông, cành liễu của tiết Thanh minh vốn gắn với chia ly, tưởng niệm và cầu bình an. Nhưng ở đây, cành liễu không nằm trên mộ cỏ, không ở ven đường, mà được cài lên tóc.

Một chi tiết rất đẹp.

Nó giống như ký ức được mang theo trên người. Không nặng nề, không phô bày, chỉ âm thầm hiện diện.

Và rồi, thêm một lần nữa, tác giả lại không hỏi ai.

Không hỏi thời gian.

Không hỏi số phận.

Không hỏi cuộc đời.

Chỉ hỏi lòng mình.

Có lẽ, càng đi nhiều qua năm tháng, con người càng nhận ra rằng mọi câu trả lời đều nằm ở nơi ấy.

Khổ thơ thứ hai bất ngờ mở rộng từ một nỗi buồn riêng thành cả một suy ngẫm về kiếp người.

Năm tháng đằng đẵng trôi
Cô đơn hay phồn thịnh

Chỉ hai câu thôi mà như thu gọn cả một đời người.

Có người sống giữa đám đông mà vẫn cô đơn.

Có người đủ đầy danh vọng mà vẫn thấy thiếu một điều gì đó.

Có người cả đời chạy theo sự phồn thịnh, đến khi ngoảnh lại mới phát hiện thời gian đã đi xa hơn mình tưởng.

Rồi tác giả buông xuống một câu thơ khiến tôi phải đọc chậm lại.

Kịch trường bao giờ kết

Đời người giống một sân khấu.

Ai rồi cũng có vai để diễn.

Có những vai diễn cho gia đình.

Có những vai diễn cho xã hội.

Có những vai diễn đến mức lâu ngày, chính ta cũng quên gương mặt thật của mình.

Đọc câu thơ ấy, tôi không nghĩ đến cái kết của một vở kịch.

Tôi nghĩ đến khoảnh khắc con người thôi phải diễn.

Thôi phải cố gắng trở thành điều người khác mong muốn.

Thôi phải gồng mình để chứng minh giá trị.

Có lẽ, đó mới là lúc màn nhung thật sự khép lại.

Và sau tất cả, điều còn lại chỉ là một ước nguyện rất khiêm nhường.

Bình đạm và an nhiên!

Không phải thành công.

Không phải nổi tiếng.

Không phải chiến thắng.

Chỉ là bình đạm.

Chỉ là an nhiên.

Đó là hai từ mà người trẻ thường thấy quá nhỏ bé, nhưng người từng đi qua nhiều mất mát lại xem như một ân huệ.

Hai câu cuối khép lại bài thơ bằng một mong cầu gần như không còn chút tham vọng nào.

Có thể không não phiền
Một đời qua lặng lẽ.

Tôi đặc biệt thích chữ “có thể”.

Không phải khẳng định.

Không phải chắc chắn.

Chỉ là một mong ước.

Bởi ai cũng biết, sống một đời mà không não phiền gần như là điều không thể. Nhưng con người vẫn cứ hy vọng. Vẫn mong sau bao bão giông, lòng mình sẽ học được cách dịu xuống.

Và tôi cũng thích chữ “lặng lẽ”.

Lặng lẽ không có nghĩa là vô nghĩa.

Có những cái cây lớn lên lặng lẽ.

Có những dòng sông chảy lặng lẽ.

Có những con người sống lặng lẽ mà mang đến bình yên cho biết bao người xung quanh.

Có lẽ, đó mới là vẻ đẹp mà bài thơ hướng đến.

Đọc Thanh minh, tôi không thấy buồn theo nghĩa thông thường.

Tôi thấy mình chậm lại.

Muốn gọi điện cho một người thân.

Muốn thắp một nén nhang cho những người đã đi xa.

Muốn tha thứ cho một vài chuyện cũ.

Và trên hết, muốn đối xử dịu dàng hơn với chính mình.

Có lẽ, ý nghĩa đẹp nhất của tiết Thanh minh chưa bao giờ chỉ nằm ở việc tưởng nhớ người đã khuất.

Mà còn là dịp để mỗi người ngẫm lại, sống thật với trái tim mình—rằng sau bao nhiêu năm tháng ngược xuôi, sau bao vai diễn của cuộc đời, điều ta mong cầu nhất hóa ra không phải là có thêm, mà là buông bớt.

Để một ngày nào đó, khi nhìn lại quãng đường đã đi qua, ta cũng có thể mỉm cười và nói với lòng mình rằng:

Một đời như thế… bình đạm thôi, nhưng đã đủ an nhiên.