Có những truyện ngắn đọc xong, người ta nhớ cốt truyện. Có những truyện ngắn đọc xong, người ta nhớ nhân vật. Còn Hà Nội một mùa mưa của Yên Vũ Lệ Thiên lại để lại trong tôi một điều khác: một khoảng lặng rất dài, như thể vừa bước ra khỏi một cơn mưa cuối thu của Hà Nội, quần áo đã khô nhưng lòng thì vẫn còn ẩm ướt.
Tác phẩm gần như không kể một câu chuyện theo nghĩa thông thường. Nó giống một dòng hồi ức, một cuốn nhật ký được mở ra vào đúng ngày trời trở gió. Mỗi đoạn văn là một nhịp thở chậm, mỗi cơn mưa là một lớp ký ức chồng lên nhau. Người đọc không bị cuốn vào những nút thắt hay cao trào, mà bị giữ lại bởi cảm giác. Cảm giác của một người từng yêu, từng đánh mất và mãi chưa học được cách quên.
Tôi thích cách tác giả để Hà Nội không chỉ là bối cảnh, mà trở thành một nhân chứng. Thành phố ấy có mưa, có lá vàng, có ánh đèn mờ trong sương, có những góc phố cất giấu kỷ niệm của hai con người từng đi cạnh nhau. Hà Nội trong truyện không ồn ào, không hoa lệ. Đó là Hà Nội của những buổi chiều cô đơn, của tách trà khuya, của bình hoa cúc dại và của những bước chân lặng lẽ đi qua chính tuổi trẻ mình.
Có lẽ điều khiến tôi day dứt nhất không phải là cuộc chia ly, mà là câu nói rất ngắn của nhân vật nữ:
“Nếu có thể, hãy quyết định rời xa nhau.”
Đó không phải lời giận dỗi. Cũng không phải sự buông xuôi. Đó là tiếng nói của một người đã kiệt sức vì yêu một người không thể hiểu mình. Đọc đến đoạn ấy, tôi chợt nhận ra, trong tình yêu, điều đau lòng nhất không phải là hết yêu, mà là một người vẫn cố giải thích, còn người kia chưa từng hiểu vì sao đối phương phải khóc.
Nhân vật trong truyện không trách móc, không oán hận. Cô chỉ lặng lẽ mang theo nỗi buồn của mình đi hết mùa mưa này đến mùa mưa khác. Ngay cả khi nhìn thấy người mình từng yêu nắm tay một cô gái khác, cô vẫn nói: “Tôi cũng chỉ biết mừng cho anh. Và rồi, tôi khóc.” Một câu văn giản dị nhưng khiến lòng người nhói lên. Bởi hóa ra có những giọt nước mắt không phải vì muốn níu kéo, mà vì cuối cùng cũng phải chấp nhận rằng người mình từng là cả bầu trời nay đã trở thành bầu trời của người khác.
Điều tôi thích ở truyện là sự chân thật trong cảm xúc. Tác giả không cố tô vẽ một tình yêu đẹp đến hoàn hảo, cũng không biến chia tay thành bi kịch dữ dội. Mọi thứ diễn ra rất đời. Có những mối tình kết thúc không vì phản bội, không vì hết yêu ngay lập tức, mà chỉ vì những khoảng cách vô hình, những bất an không được chữa lành và những điều chẳng ai đủ dũng cảm để nói hết.
Hình ảnh cơn mưa xuất hiện từ đầu đến cuối tác phẩm như một biểu tượng rất đẹp. Mưa vừa là ký ức, vừa là nước mắt, vừa là thời gian. Mưa cuốn đi tuổi trẻ, cuốn đi những lời hứa, nhưng cũng âm thầm gột rửa những đau thương để con người học cách bước tiếp. Và khi cơn mưa tạnh, cầu vồng hiện lên, tôi hiểu rằng tác giả không viết về sự mất mát để níu người đọc ở nỗi buồn. Chị viết để nói rằng, sau tất cả những tan vỡ, cuộc đời vẫn sẽ mở ra một bầu trời khác, chỉ là chúng ta không còn đi chung dưới bầu trời ấy nữa.
Đọc Hà Nội một mùa mưa, tôi bỗng nhớ đến những mối quan hệ đã đi qua đời mình. Có người từng rất quan trọng nhưng giờ chỉ còn là một cái tên trong ký ức. Có những câu hỏi mãi không có lời đáp, và rồi theo năm tháng, người ta cũng không còn cần câu trả lời nữa. Chúng ta chỉ giữ lại một chút biết ơn vì đã từng có một quãng thời gian được yêu, được sống hết lòng cho một ai đó.
Có lẽ vì thế mà truyện ngắn này không dành cho những ai tìm kiếm một cốt truyện kịch tính. Nó dành cho những người từng đi qua mất mát, từng đứng dưới mưa mà nhớ một người, từng tự hỏi: “Nếu ngày ấy mình chọn khác đi thì liệu hôm nay có khác?”
Nhưng rồi, giống như câu kết của truyện, cuộc đời mỗi người đều sẽ đi về hai phía. Những trang viết về tình yêu rồi cũng khép lại. Chỉ còn Hà Nội, còn những mùa mưa, và trong sâu thẳm trái tim mỗi người, vẫn có một cơn mưa chưa bao giờ thực sự tạnh.
