Có những cuốn sách không khiến ta choáng ngợp vì cốt truyện kịch tính, mà lặng lẽ ở lại rất lâu sau khi trang cuối khép lại. Khi tách cà phê còn chưa nguội của Toshikazu Kawaguchi là một cuốn như thế – dịu dàng, chậm rãi, và thấm vào lòng người bằng những câu hỏi tưởng chừng rất nhỏ, nhưng lại chạm đến những góc sâu nhất của ký ức và tiếc nuối.
Câu chuyện bắt đầu trong một con hẻm nhỏ giữa Tokyo, nơi có một quán cà phê đã tồn tại hơn một thế kỷ. Quán không ồn ào, không hào nhoáng, chỉ có những ly cà phê được pha cẩn trọng và một “đặc quyền” kỳ lạ: khách có thể quay về quá khứ. Nhưng phép màu ấy đi kèm với những quy tắc nghiêm ngặt. Quan trọng nhất là: dù có quay về đâu, gặp ai, thì hiện tại cũng không thể thay đổi. Và người trở về buộc phải quay lại trước khi tách cà phê nguội lạnh.
Chính giới hạn ấy tạo nên linh hồn cho cuốn sách. Nếu quá khứ không thể sửa, vậy điều gì thôi thúc con người quay lại? Toshikazu Kawaguchi không viết về những tham vọng lớn lao, mà đặt bốn nhân vật – mỗi người một nỗi day dứt – ngồi xuống chiếc ghế định mệnh trong quán cà phê. Họ quay về để gặp người yêu cũ, người vợ đã mất, người bạn không còn cơ hội nói lời xin lỗi, hay người thân chưa kịp thổ lộ yêu thương. Không ai trở về để “làm lại”, mà chỉ để nói ra những lời đã kẹt lại trong tim quá lâu.
Giọng văn của Kawaguchi rất tiết chế, gần như tối giản. Ông không cố làm người đọc bật khóc, nhưng lại khiến cảm xúc dâng lên rất tự nhiên. Mỗi câu chuyện được kể bằng nhịp điệu chậm, đều, giống như cách người ta nhấp từng ngụm cà phê nóng – vừa đủ để cảm, không vội vàng. Những khoảnh khắc đoàn tụ ngắn ngủi ấy, vì bị giới hạn bởi thời gian và quy tắc, lại càng trở nên quý giá. Người đọc dần nhận ra: điều khiến các nhân vật thay đổi không phải là quá khứ, mà là cách họ nhìn hiện tại sau khi quay về.
Ẩn dưới lớp vỏ hiện thực huyền ảo là một thông điệp rất đời. Cuốn sách không khuyến khích ta sống trong hoài niệm, cũng không nuôi dưỡng ảo tưởng “giá như”. Ngược lại, Khi tách cà phê còn chưa nguội nhắc rằng nhiều khi con người cần một lần đối diện trọn vẹn với ký ức – không để sửa sai, mà để hiểu, để chấp nhận, và để buông. Khi những lời chưa nói được nói ra, dù muộn, trái tim cũng nhẹ đi một phần.
Điểm đáng quý của tác phẩm nằm ở sự nhân ái. Toshikazu Kawaguchi không phán xét lựa chọn của bất kỳ nhân vật nào. Ông để họ hiện diện với tất cả sự yếu đuối, hối tiếc và mong manh rất người. Chính vì vậy, người đọc dễ dàng thấy mình trong những câu chuyện ấy – trong một lời xin lỗi chưa kịp nói, một cuộc chia tay còn dang dở, hay một tình cảm đã trôi qua lúc nào không hay.
Không phải ngẫu nhiên mà loạt truyện này đã bán được hàng triệu bản trên toàn thế giới. Bởi dù bối cảnh là Tokyo, cảm xúc trong sách lại mang tính phổ quát. Ai trong chúng ta cũng từng ít nhất một lần tự hỏi: nếu được quay về quá khứ, mình sẽ gặp ai, nói điều gì? Và rồi, khi khép sách lại, câu hỏi quan trọng hơn dần hiện ra: nếu không thể quay về, thì ngay lúc này, ta có đang bỏ lỡ điều gì không?
Khi tách cà phê còn chưa nguội không mang đến câu trả lời sẵn có, cũng không hứa hẹn phép màu. Cuốn sách chỉ lặng lẽ đặt vào tay người đọc một khoảng lặng – để ta chậm lại, lắng nghe lòng mình, và trân trọng hơn những cuộc gặp gỡ ở hiện tại. Bởi biết đâu, có những lời nếu không nói ra ngay bây giờ, sẽ mãi mãi chỉ còn là điều ước trong một tách cà phê đã nguội lạnh từ lâu.
