Có những cuốn sách không đến để dạy ta phải trở thành ai, mà chỉ nhẹ nhàng nhắc rằng: ta đang sống vội quá, buồn quá, và nặng lòng quá. Nếu Biết Ngày Mai Rời Quán Trọ của sư cô Thích Nữ Nhuận Bình là một cuốn sách như thế. Không ồn ào, không lý luận cao xa, cuốn sách giống như một lời thủ thỉ chậm rãi, đủ để người đọc dừng lại giữa những ngày nhiều lo toan và tự hỏi: mình đang mang theo những gì trong hành trang của cuộc đời?
Ngay từ nhan đề, “quán trọ” đã hiện ra như một ẩn dụ rất đẹp. Đời người, suy cho cùng, chỉ là một chặng dừng chân tạm bợ. Ta đến, ở lại một thời gian, rồi cũng sẽ rời đi. Nếu đã biết ngày mai phải rời quán trọ ấy, liệu hôm nay ta còn nỡ ôm quá nhiều muộn phiền, giận dữ, oán trách hay không? Câu hỏi ấy không được đặt ra một cách gay gắt, mà lặng lẽ lan tỏa qua từng trang viết.
Cuốn sách là tác phẩm thứ tư của Thích Nữ Nhuận Bình, sau Mở lối yêu thương, Gieo mầm hạnh phúc và Bước qua thăng trầm. Nếu Biết Ngày Mai Rời Quán Trọ được viết trong bối cảnh đặc biệt – khi con người phải đối diện cùng lúc với dịch bệnh, thiên tai và những bất an chưa từng có. Năm 2020, với quá nhiều biến động và mất mát, trở thành nền cho những suy ngẫm rất thật về vô thường, về sợ hãi và về cách con người nương tựa vào nhau để đi qua khủng hoảng.
Điều dễ nhận ra khi đọc cuốn sách này là giọng văn không hề bi lụy. Dù nói nhiều đến khổ đau, mất mát và vô thường, nhưng lời văn của sư cô vẫn giữ được sự ấm áp và điềm tĩnh. “Đây là mùa sợ hãi, nhưng cũng là mùa để yêu thương” – câu viết ấy như một điểm tựa tinh thần, nhắc ta rằng trong những lúc khó khăn nhất, tình người lại có cơ hội hiện rõ hơn bao giờ hết.
Nếu Biết Ngày Mai Rời Quán Trọ không phủ nhận khổ đau. Ngược lại, cuốn sách nhìn thẳng vào nó, nhưng với một thái độ khác: khổ đau không phải để trốn chạy, mà để hiểu và chuyển hóa. Không có đau khổ, con người khó nhận ra hạnh phúc. Không có tổn thương, ta khó biết trân quý tình người. Những điều tưởng chừng đối lập ấy, qua lăng kính của tác giả, lại bổ sung và làm sâu sắc cho nhau.
Một điểm khiến cuốn sách dễ chạm đến người đọc là cách tác giả nói về “tâm”. Hạnh phúc hay đau khổ, bão tố hay bình yên, sau cùng đều bắt nguồn từ tâm mỗi người. Hoàn cảnh có thể giống nhau, nhưng cách nhìn và cách sống thì không. Có người giữa nghịch cảnh vẫn tìm được sự an nhiên, có người đủ đầy nhưng tâm luôn bất ổn. Sư cô không khuyên người đọc phải gồng mình tích cực, mà chỉ gợi mở: buông bớt một chút, tha thứ nhiều hơn một chút, xa những điều khiến lòng nặng nề, để chính mình được nhẹ.
Cuốn sách cũng dành nhiều không gian cho tình yêu thương – không phải thứ tình yêu lớn lao, mà là những gắn kết rất đời thường: với gia đình, bạn bè, đồng bào, và cả những con người xa lạ nhưng biết nương tựa vào nhau trong hoạn nạn. Đọc những trang này, người ta dễ nhận ra rằng có những giá trị chỉ khi biến cố xảy ra, ta mới chợt nhớ đến và nâng niu.
Nếu Biết Ngày Mai Rời Quán Trọ không phải là cuốn sách đọc một lần để tìm câu trả lời dứt khoát. Nó phù hợp hơn để đọc chậm, đọc khi lòng nhiều mệt mỏi, hoặc đọc lại vào những lúc thấy mình đang quá nghiêm khắc với cuộc đời. Cuốn sách không hứa hẹn xóa đi khổ đau, nhưng giúp người đọc thay đổi cách đối diện với khổ đau ấy.
Khép lại trang cuối, cảm giác còn lại là một sự lắng dịu. Không phải vì mọi vấn đề đã được giải quyết, mà vì ta hiểu rằng: đời người vốn ngắn, quán trọ này chỉ ở tạm. Nếu đã vậy, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là giữ cho mọi thứ hoàn hảo, mà là giữ cho tâm mình đủ nhẹ để bước đi – thong dong, tỉnh táo và biết yêu thương nhiều hơn, ngay trong hiện tại.
