Ngựa Bon của Yukio Mishima không phải là cuốn tiểu thuyết dễ đọc, cũng không phải một câu chuyện được viết để an ủi người đọc. Đây là một tác phẩm lạnh, sắc và đầy ám ảnh – nơi tuổi trẻ, lý tưởng và cái đẹp va chạm trực diện với bạo lực, cực đoan và cái chết.
Nhân vật trung tâm của truyện là Isao – một kiếm thủ trẻ mang trong mình tinh thần võ sĩ đạo thuần khiết. Isao tin rằng hành động phải tuyệt đối trong sạch, rằng cái đẹp chỉ đạt đến đỉnh cao khi gắn với sự hiến sinh. Anh căm ghét một Nhật Bản mà anh cho là đã mục ruỗng bởi chủ nghĩa tư bản, bởi sự thỏa hiệp và suy đồi đạo đức. Trong thế giới quan của Isao, chỉ có hành động quyết liệt, thậm chí là bạo lực, mới đủ sức “thanh lọc” đất nước và đưa Nhật Bản trở về với cội rễ tinh thần ban đầu.
Nhưng Mishima không viết Ngựa Bon như một bản ca ngợi lý tưởng. Ngược lại, ông để người đọc dõi theo quá trình Isao ngày càng trượt sâu vào vòng xoáy của niềm tin tuyệt đối. Càng hướng về “ánh sáng” mà mình tôn thờ, Isao càng xa rời con người thực, xa rời đời sống, và cuối cùng là xa rời chính bản thân mình. Lý tưởng, khi không còn được kiểm soát bởi lòng trắc ẩn và sự tự vấn, trở thành một dạng ảo tưởng nguy hiểm.
Điều khiến Ngựa Bon trở nên đặc biệt nằm ở cách Mishima khắc họa xung đột nội tâm. Isao không phải một kẻ phản diện đơn giản. Anh chân thành, nhiệt huyết, trong sáng theo cách cực đoan. Chính sự trong sáng ấy lại là nguồn gốc của bi kịch. Mishima cho thấy ranh giới mong manh giữa lòng trung thành và mù quáng, giữa tinh thần võ sĩ đạo và sự tôn thờ cái chết, giữa cái đẹp lý tưởng và sự hủy diệt không thể cứu vãn.
Văn phong của Yukio Mishima trong Ngựa Bon mang vẻ đẹp lạnh lùng, giàu nhịp điệu và đầy tính kỷ luật. Những đoạn miêu tả hành động, tâm trạng hay cảnh bạo lực đều được viết với sự tiết chế cao, không bi lụy nhưng vẫn tạo ra sức nặng cảm xúc. Cái đẹp trong văn chương Mishima không ấm áp; nó sắc, cứng và có sức cắt – giống như lưỡi kiếm mà Isao mang theo suốt hành trình của mình.
Ở tầng sâu hơn, Ngựa Bon còn là tấm gương phản chiếu những xung đột tư tưởng dữ dội của Nhật Bản đầu thế kỷ 20: giữa truyền thống và hiện đại, giữa tinh thần dân tộc và làn sóng tư bản hóa, giữa hành động và suy tưởng. Đây cũng là một trong những tác phẩm then chốt để hiểu rõ thế giới nội tâm của chính Yukio Mishima – một nhà văn luôn bị ám ảnh bởi cái đẹp, sự thuần khiết và cái chết được lựa chọn.
Ngựa Bon không dành cho những ai tìm kiếm sự nhẹ nhàng hay hy vọng dễ dãi. Nhưng với những độc giả muốn đối diện với những câu hỏi gai góc về lý tưởng, về tuổi trẻ và về cái giá phải trả cho niềm tin tuyệt đối, đây là một cuốn sách đáng đọc. Nó buộc ta phải tự hỏi: khi con người tin rằng mình nắm giữ chân lý, liệu đó là khởi đầu của cứu rỗi – hay của hủy diệt?
